geen titel



geen titel

Medicatietrouw

Therapietrouw wordt ook wel de "Achilleshiel" van de moderne gezondheidszorg genoemd. In 2003 zei de World Health Organisation (WHO) dat "het verbeteren van therapietrouw een veel groter effect zou kunnen hebben op het verbeteren van de gezondheid van een bevolking dan de introductie van nieuwe technologieën".

Therapietrouw: een algemeen en kostbaar probleem

Onderzoek laat zien dat patiënten vaak voorgeschreven medicijnen niet, of niet op tijd, gebruiken. Dit onderwerp, farmacotherapietrouw of patient compliance, heeft de afgelopen jaren steeds meer aandacht gekregen in Nederlandse en internationale studies. In 2004 publiceerde NIVEL een inventarisatie van de studies naar dit onderwerp die in Nederland sinds 1990 zijn uitgevoerd. Uit deze inventarisatie blijkt dat, ofschoon de cijfers van de verschillende onderzoeken sterk verschillen, er vanuit kan worden gegaan dat de therapietrouw van patiënten tussen de 40% en de 70% ligt, en in sommige gevallen zelfs nog lager.

Het gevolg van deze lage therapietrouw is dat de feitelijke effecten van medicijnen vaak achterblijven bij de optimale therapeutische effecten. Dit leidt vervolgens tot hogere kosten, en in een aantoonbaar percentage van de gevallen tot kostbare ingrepen, die met betere therapietrouw hadden kunnen worden voorkomen.

Therapiegerelateerd of Patiëntgerelateerd

Er is een groot aantal factoren die de trouw van patiënten bij het gebruik van medicijnen beïnvloeden. Deze factoren zijn grofweg onder te verdelen in twee categorieën: therapiegerelateerde en patiëntgerelateerde factoren.

De therapiegerelateerde factoren zijn met name het gebruikersgemak van de medicijnen (of de instrumenten die bij gebruik nodig zijn), de frequentie van het gebruik, de duur van de therapie en de bijwerkingen van de medicijnen. Bijvoorbeeld: als meerdere malen op een dag medicijnen moeten worden ingenomen dan leidt dit disproportioneel vaker tot het overslaan van een inname, dan als er maar één keer per dag een medicijn moet worden gebruikt. Voor Diabetes patiënten met 3 inname momenten van orale bloedglucoseverlagende middelen per dag is de therapietrouw ongeveer 38%.

De patiëntgerelateerde factoren zijn met name de motivatie van de patiënt en de persoonlijke effectiviteit. Als de patiënt zich beter bewust is van het nut van de medicijnen, een goede perceptie heeft van de ernst van de ziekte en een positieve attitude, dan is de motivatie hoger en de therapietrouw beter. Betere persoonlijke effectiviteit betekent dat de patiënt minder vaak het gebruik van zijn medicijnen "gewoon vergeet". Deze laatste factor blijkt een relatief grote invloed te hebben op therapietrouw.

Verbeteren van Therapietrouw

Aangezien er een groot aantal verschillende factoren zijn die therapietrouw beïnvloeden, en deze factoren per patiënt en per behandeling verschillen, zijn de methodes om therapietrouw te verbeteren ook in meer of mindere mate verschillend voor deze patiënten. De belangrijkste methodes om de trouw te verhogen zijn de volgende drie:

Het makkelijker maken van de therapie is soms mogelijk, maar vaak ook niet. Lagere inname frequenties, minder bijwerkingen van de medicijnen, minder co-medicatie of betere instrumenten om de patiënt te helpen zijn meestal niet beschikbaar, met name als het om ziektes gaat waar medicijnengebruik een doorslaggevende rol spelen (HIV, Diabetes, Epilepsie, enz.).

De motivatie van de patiënt kan in bepaalde mate worden beïnvloed. Bijvoorbeeld een goede begeleiding van de patiënt door de apotheker kan de motivatie van de patiënt verhogen en de trouw bevorderen. Individuele coaching kan ook effectief zijn voor het verbeteren van de motivatie. Het effect van educatie- en voorlichtingsprogramma ’s voor groepen patiënten op het verbeteren van de trouw, is meestal laag.

De meest succesvolle methode om de trouw te verhogen is door het verbeteren van de persoonlijke effectiviteit. Dit kan worden gedaan door zorg door derden (als deze beschikbaar is) of door de patiënt te herinneren aan het gebruik van de medicijnen. Een innovatieve methode die een paar jaar geleden is ontwikkeld is het versturen van sms berichten aan de patiënt, bijvoorbeeld een paar minuten voor het innamemoment. Een studie uitgevoerd onder diabetespatiënten laat zien dat deze methode duidelijk meetbare positieve resultaten heeft.

RTMM

Deze laatste methode, het versturen van sms herinneringsberichten aan de patiënt, is door Evalan verbeterd. Het blijkt namelijk dat deze sms berichten na verloop van tijd een routine worden, en dat het effect ervan daardoor minder groot wordt. Om dat te verbeteren heeft Evalanl een systeem ontwikkeld dat alleen een sms bericht stuurt als het medicijn daadwerkelijk vergeten wordt, maar niet als het medicijn op tijd wordt genomen. Gewenning wordt daarmee voorkomen.